Stalag II-B, Hammerstein, Pomerania, VII-X.1941

«...Les prisonniers russes affluaient, souvent dans un état de dénuement et de faiblesse indescriptible. Je ne peux oublier encore l'arrivée d'un convoi de "Kannibales" selon les Allemands, qui nous ont obligés à nous aligner le long de l'allée centrale du camp pour les voir défiler; plusieurs corps avalent été trouvés dépecés dans les wagons. Le passage de ces squelettes, traînant avec peine un pied devant l'autre, les yeux déjà morts au fond d'orbites démesurées, nous laissa pantois, muets, atterrés. Il me sembla voir un dessin de Durer s'animer: la Mort passait là devant nos yeux. Jamais ce moment ne pourra s'effacer du fond de ma mémoire. Spontanément les sifflets fusèrent au passage des gardes allemands. La démonstration fut Interrompue immédiatement et sous la menace des mitrailleuses nous avons dû rentrer précipitamment dans les baraquements et y avons été enfermés jusqu'à ce que cette horrible procession soit terminée. Nous avons su par la suite que ces malheureux voyageaient depuis quinze jours, enfermés dans des wagons à bestiaux, sans nourriture. Au fur et à mesure des décès, les survivants prélevaient sur les cadavres. Nous avons essayé d'organiser une aide clandestine, mais c'était une goutte d'eau en face de l'immensité des besoins.

Le typhus sévissait de façon endémique, principalement dans le secteur russe, favorisé par la faiblesse, la sous-alimentation et un manque total d'hygiène. Les morts étalent déposés à l'extérieur des baraques et chaque matin une charrette emmenait son chargement dans une fosse à l'extérieur du camp. Après un copieux arrosage de chaux, d'autres prisonniers russes plus valides recouvraient de terre. Le Minotaure était insatiable, exigeant sa ration quotidienne et la réserve était inépuisable car il arrivait continuellement de nouveaux prisonniers dans un état pitoyable, qui ne pouvaient survivre et entretenaient l'épidémie. Le passage matinal de la charrette faisait partie des rites quotidiens au même titre que d'autres corvées journalières. La fosse s'allongeait ainsi de jour en jour.... puis une autre à côté...»

***

Дзедаў малодшы брат Аляксей памёр там у кастрычніку.

На гэтым тыдні скончыў я працу, якая займала ўвесь мой вольны ад вольнага часу час амаль паўтара года - пераклад кнігі Міленкі Ергавіча “Іншала, мадона, іншала”, якая дагэтуль перакладалася на замежныя мовы толькі адзін раз (на італьянскую), хоць у перакладах на два дзясяткі моваў у Ергавіча выйшла ўжо больш за паўсотні кніжак.

Шчыра кажучы, не спадзявяўся я, што справа так зацягнецца. Была, праўда, аб'ектыўная затрымка - балканскі нумар АРХЭ, у які проста нельга было не перакласьці самую першую кнігу МЕ “Сараеўскае мальбара” (якую на іншыя мовы звычайна перакладаюць першай) і адкласьці працу над гэтай. Але было й сапраўды цяжка цяжка.

Праўда, і сам аўтар папярэджваў: “Naime jezik knjige "Inšalah, Madona Inšalah" je jedan konstruirani, arhaični jezik zasnovan na nekim bosanskim i dalmatinskim arhaičnim govorima. Da bi se to tačno prevelo morao bi se u jeziku na koji se priča prevod pronaći neki korelativ. Kao što znamo to nije baš jednostavna stvar”.

І гэта была чыстая праўда. Дзеля цікавасьці я паспрабаваў падлічыць, колькі спатрэбілася слоўнікаў, каб разабрацца ў тэксьце, вось які выйшаў сьпіс:

( Каму цікава... )

Як падарунак на завяршэньне працы быў артыкул у Jutarnjim listu (галоўная харвацкая газэта), дзе Ергавіча назвалі самым значным балканскім пісьменьнікам пасьля Данілы Кіша і Івы Андрыча, а таксама параўналі і з Маркесам, і зь Льёсам, і з Памукам, а ў канцы далі слова самому аўтару, які ўзяў і расказаў якраз пра гэты беларускі пераклад.

А тут для нямецкачытаюшчых - інтэрвію зь Ергавічам, якое тыдзень таму выйшла ў Neue Zürcher Zeitung. Ужо сама назва даволі правакацыйная...

Спадзяюся, што ўсё цяпер пойдзе добра і хутка і празь месяц кніга выйдзе.

А я сабе ўчора ў Дрэздэне купіў кнігу İstanbul anlatıyor / Istanbul erzählt з паралельным тэкстам (зьлева турэцкі, справа нямецкі пераклад) - сем апавяданьняў пра Стамбул розных пісьменьнікаў, зь два Арханы і ніводнага Памука, але гэта яго не ўратуе :)

???

***************************
Падзея Вконтакте:

Русский марш в Иркутске! 4 ноября

Начиная с 2005 года каждое 4 ноября в День Народного Единства русские националисты проводят Русский Марш — массовое праздничное шествие, посвящённое освобождению Москвы от армии иноземных захватчиков народным ополчением Минина и Пожарского в 1612 году....

З камэнтаў пад той падзеяй:

Алексей Вавёрка [=Аляксей Кухта]
Марш был.) Благодарность организаторам, всё прошло на уровне, продолжаем в том же духе.)

Зина Король [ад арганізатараў?]
Главное держаться вместе! Спасибо)

*******************

Русская Община Иркутска
14 крас а 13:18 [першы ператрус у беларускай суполцы быў 12.04]
Важная информация!

В городе начались гонения со стороны полиции на участников Русского движения. Формулировки старые - экстремизм, разжигание, 282-я статья. На данный момент мы выясняем ситуацию и стараемся помочь нашим соратникам. Со своей стороны прошу всех проявлять бдительность и благоразумие, не писать у себя в контакте, не использовать символов и жестов, которые согласно действующего законодательства могут быть истолкованы как экстремизм. Мы занимаемся исключительно позитивной деятельностью и в рамках закона, пожалуйста не подставляйте себя и своих коллег.

Дзеля таго, што мой дарагі сябра Ян яшчэ не даўмеўся завесьці сабе блог у LJ, як гэта ўжо даўно або ня так даўно зрабілі некаторыя іншыя ўдзельнікі карыды вакол “залатых муміяў”, рэтрансьлюю тут ягоны новы тэкст:

Ян Максімюк. Звужэньне поля бітвы (Думкі ўроссып вакол адной дыскусіі)

Чытаючы "Раскіданае гняздо", сустрэў нейкія штучкі, якія здаваліся дзіўнымі, калі сустракаў іх раней.

Гаспадарку ўсю змарнавалі, да няма нічога дайшлі, і сягоння ўжо не ведаеш чалавек, дзе заўтра сонейка прыйдзецца сустрэнуць.

Бачыў раней у Зоры Кіпель і ўспрыняў як нейкі архаізм-эмігрызм.

Ты супакой мяне, дзеткі, і скажы, што гэта няпраўда.

А гэта ("дзеткі", зьвяртаючыся да аднаго чалавека) бачыў у "Надбярэзынцах" Чарнушэвіча ў гіпэркрэсовай польска-беларускай мове герояў і сьпісаў на экзатычнасьць.

Аж яно вунь як, у школьнай праграме было... Слушна кажа Бахарэвіч - часам карысна перачытваць клясыку :)

Да чаго зводзіцца ўся "літаратурная дыскусія".

Бахарэвіч робіць перагляд літаратурнай клясыкі і вызначае свой НЗ, "залаты фонд", які варта ўзяць з сабой у ХХІ стагодзьдзе. Паводле тых эпізодаў "Гамбурскага рахунку", якія ўжо зьявіліся, там - Багушэвіч, Баршчэўскі, Купала, Колас, Багдановіч, Гарэцкі, Бядуля, Дубоўка (ня буду пералічаць усіх - хто хоча, знойдзе).

Але раптам зьяўляюцца Скобла, Сітніца, Дранько-Майсюк, Пацюпа, Лабадзенка, Адамовіч, Садоўскі і прымкнуўшы к ім Сідарэвіч (ня буду пералічаць усіх - хто хоча, знойдзе) і ўсчынаюць крык: А як жа "Рака Арэса"? Які ж беларускі літаратурны канон без "Ракі Арэсы"?

Гадоў наццаць таму яны пасьпяхова адбілі атаку Дубаўцовага "Ружовага туману". Цяпер нехта зноў згадаў пра ачышчэньне ад "Рэкаў Арэсаў" - і зноў стаяць да апошняй кроплі савецкай крыві.

Верш, апублікаваны адразу пасьля забойства сотні пісьменьнікаў, навукоўцаў, грамадзкіх дзеячоў. Ня Кнут Гамсун і ня Лені Рыфэншталь.

Праблема ў тым, што Беларусь так з сваёй мінуўшчынай і не разьлічылася, і таму сёньня вакол гэтага адбываюцца "дыскусіі", у якіх гэта ўсё апраўдваецца (бо ж зь пісталетам ля скроні). І так ствараецца алібі для сябе - калі ўжо сам вялікі пясьняр пісаў такое, дык што ўжо нашы нявінныя прыпеўкі пра ленінаў і камсамолы (ужо безь пісталета, але ж прыгожа пажыць хацелася!).

Не пра быўшае кайданнае
Гэту песню я складаю,
А пра з'яву нечаканую.
Што сягоння шчасна маем.

Не пра турмы, здзекі царскія,
Мукі люду і народаў,
А пра волю пралетарскую,
Залатыя нашы годы.

Не пра цемру беспрасветную,
Што людзям сляпіла вочы,
А пра яснасць зорнацветную,
Што развеяла нам ночы.

Не пра беднасць беспрытульную,
Гора вечнае, жабрацтва,
А пра наша ўсеагульнае
Неабсяжнае багацтва.

Не пра ненавісць, што годамі
Нас давіла цяжкім грузам,
А пра дружбу між народамі
Ўсяго нашага Саюза.

Не пра сны з цяжкімі зморамі,
Што цягнулі нас у нерат,
А пра сталінскі пад зорамі
Сонечны паход наперад.

Не пра быўшае кайданнае
Гэту песню я складаю,
А пра з'яву нечаканую.
Што сягоння шчасна маем.

Мінск, лістапад 1937 г. Верш напісаны з нагоды 20-гадовага юбілею Кастрычніцкай рэвалюцыі.

Сьпіс дзеячоў Беларусі, расстраляных 29—30 кастрычніка 1937 году

Новая порцыя ляціць на вэнтылятар:

МС: Я не заклікаю кагосьці біць ці зьневажаць, але якой павінна быць абарона Янкі Купалы? Бо многія кажуць: "Ну, Купала ён і ёсьць Купала, і яму наша абарона не патрэбная, хто б там на яго ні нападаў". А як ты лічыш?

ЛДМ: Не. Абараняць нашу класіку, абараняць нашу цудоўную сучасную літаратуру ад інтэлектуальнага бруду, ад літаратурных падшыванцаў трэба і неабходна.

Ну й гэтак далей. Back to the USSR.

Паслухаць можна тут: http://www.svaboda.org/audio/broadcastprogram/477047.html